Kitabın Adı:

Shakespeare Plajda Şezlongda Olmak Ya Da Olmamak 

Yazar             :

Eddy Chevalier 

Çevirmen:

Ayşe Meral  

Sayfa:

168 

Cilt:

Ciltsiz 

Boyut:

12 X 20 

Son Baskı:

24 Kasım, 2025 

İlk Baskı:

24 Kasım, 2025 

Barkod:

9786253893316 

Kapak Tsr.:

Alper Zeki  

Kapak Türü:

Karton 

Yayın Dili:

Türkçe 

   

 

 

 

Orijinal Dili:

Fransızca

Orijinal Adı:

Shakespeare à la plage – Être ou ne pas être sur son transat 

Shakespeare Plajda: Chevalier’in Shakespeare’e Popüler Yaklaşımı

Giriş: Kitabın Amacı ve Popüler Yaklaşıma Gerekçe

Eddy Chevalier’in Shakespeare Plajda: Şezlongda Olmak Ya Da Olmamak adlı eseri, Shakespeare’in klasik ağır ve süslü imajını tersine çevirerek, okurlar için erişilebilir kılmayı amaçlar. Yayıncı tanıtımında da belirtildiği gibi, Chevalier eserlerinde aşk, ihtiras, ihanet ve trajedi gibi evrensel temaları anlaşılır ve eğlenceli bir dille yeniden yorumlar. Eser, Shakespeare’i sadece metin olarak okumaktan öte, “yaşanacak bir deneyim” olarak sunmayı hedefler. Temel iddialarını özetleyecek olursak:

• Klasik İmgelerin Yumuşatılması: Shakespeare’in “okurun gözünde anlaşılmaz” denilen imajını kavraması kolay bir şekilde yeniden şekillendirir.
• Evrensel Hikayelerin Anlaşılır Hale Getirilmesi: Eserlerindeki büyülü sahneler ile aşk, ihanet gibi temaları popüler kültüre uygun örnek ve benzetmelerle anlatır.
• Eğlenceli ve Güncel Bir Üslup: Chevalier, Shakespeare’i deniz kenarındaki bir şezlongda bile elinizden düşürmek istemeyeceğiniz kadar eğlenceli bir üslup kullanarak sunar.

Bu amaçlar, kitaba “Şezlongda Olmak ya da Olmamak” alt başlığını kazandırarak da vurgulanmıştır: Yazar, okuyucuyu şezlonguna kurulup Shakespeare’i rahatlıkla keşfetmeye davet eder. Bu popüler yaklaşımın gerekçesi ise şudur: Shakespeare’in eserleri evrensel anlatılar barındırmasına rağmen, geleneksel öğretileri pek çok kişiye çekici gelmeyebilir. Chevalier’in mizahi ve didaktik üslubu, klasik metinleri son derece sadeleştirerek ve güncelleyerek geniş bir okuyucu kitlesine ulaştırır.

Shakespeare’in Eserlerine Genel Bakış: Temalar, Karakterler ve Tarihsel Bağlam

Tarihsel Bağlam: Shakespeare, İngiltere’de Rönesans dönemi tiyatrosunun altın çağında (16. yüzyıl sonu – 17. yüzyıl başı) yaşamış bir oyun yazarıdır. Bu dönemde Kraliçe I. Elizabeth’in desteğiyle tiyatro toplumun her kesimi için popüler bir eğlence biçimi haline gelmişti. Globe Tiyatrosu 1599’da açılmış ve Shakespeare’in oyunları burada sahnelenmiştir. O dönemde sahneler açık hava olduğundan gün ışığında oynanır, dekor basit tutulur ve kadınlar yerine erkekler kadın rollerini canlandırırdı. Shakespeare’in oyunları bu zengin tarihsel ortamı yansıtarak yazılmış; hem dönemin değerlerini hem de insan ruhunun evrensel dinamiklerini iç içe işler.

Temalar ve Karakterler: Shakespeare’in oyunları, insan doğasının temel itici güçlerini işler. Tragedyalarda sıkça görülen temalar arasında hırs ve iktidar tutkusu, kıskançlık, ihanet, delilik ve ölüm arzusu yer alır. Örneğin Macbeth’te entrika, cadılar ve güç hırsının yıkıcı etkileri ön plandadır; Othello kıskançlığın akılalmaz sonuçlarını ve toplumdaki ırkçılığı işler; Kral Lear ise aile bağlarındaki ihanet, delilik ve otorite krizini ele alır. Hamlet’tese intikam arzusu kadar varoluşsal sorgulamalar dikkat çeker: “Olmak ya da olmamak” ünlü monoloğu, intihar, kader ve ahlaki ikilemler üzerine düşünceler içerir.

Şairin komedilerinde ise genelde sevgi, kimlik, gösteri ve uzlaşı temaları ağır basar. Bir Yaz Gecesi Rüyası (A Midsummer Night’s Dream) peri masalı gibi bir atmosferde, aşkın illüzyonlarını ve hayal gücünün dönüştürücülüğünü işler. On İkinci Gece (Twelfth Night) kılık değiştirme yoluyla aşk ve cinsiyet rollerini eğlenceli biçimde sorgular. Güzel ve Hür (The Taming of the Shrew) ise evlilik, cinsiyet normları ve toplumsal beklentiler üzerine ince bir mizah sunar. Aşağıda, seçkin oyunlardan bazıları ve öne çıkan temalarına örnek bir liste verilmiştir:

• Romeo ve Juliet: Nesep anlaşmazlıkları içindeki iki genç arasındaki tutkulu aşk ve kaderin trajik sonuçları.
• Macbeth: İskoçya’da geçen entrika dolu bir hikâye; hırs, iktidar ve suça ortak olmanın ağırlığı.
• Othello: Bir generalin yeğeni tarafından kışkırtılmasıyla gelişen kıskançlık, ihanet ve ırkçılık meseleleri.
• Kral Lear: Güç ve aile kavramlarının sınandığı bir trajedi; bağların kopuşu, delilik ve otorite sorunları temaları.
• Hamlet: Danimarka prensi Hamlet’in intikam arayışıyla içsel çatışmaları (delilik, ahlak, ölüm üzerine felsefi soruşturmalar) konu edilir.
• Bir Yaz Gecesi Rüyası: Periler ve insanlar arasındaki komik ilişkiler aracılığıyla aşk, yanılgı ve hayal gücünün gücü temasını işler.
• On İkinci Gece: Yolculukta fırtınaya kapılan ikizlerin hikâyesi üzerinden aşk, kimlik ve cinsiyet giydirmek gibi konuları irdeler.
• Güzel ve Hür: Sert karakterli bir kadının evlilik serüveni ile aşk, evlilik, cinsiyet rolleri ve toplumsal beklentiler ele alınır.
• Tarihsel Oyunlar (ör. Richard II, Henry IV/V, Kral Richard III): İngiltere tarihini işlerken iktidar, liderlik ve ahlaki sorumluluk temalarına odaklanır (ör. Richard II devleti, Henry V kahramanlığı, Richard III hainliği sorgular).

Bu temalar evrensel olduğu için Shakespeare’in eserleri yüzyıllardır güncel kalmıştır. Örneğin Hamlet’in ana temaları (intikam, delilik, ölüm) “günümüz modern toplumuna bile hâlâ hitap eden” konular olarak tanımlanmıştır.

Eddy Chevalier’in Yorumları: Mizah, İroni ve Plaj Ortamı

Chevalier, kitabında Shakespeare’in dünyasını sıradan bir yaz kitabı tadında, mizah ve ironiyle ele alır. Bu yönüyle eleştirmenlerin de dikkatini çekmiştir. Bir okuyucu incelemesine göre, Chevalier’in eserinde "karaktere ve metne hayat verildiği, karşılaştırmaların lezzetli, bilgili ve popüler olduğu" vurgulanmıştır. Başka bir yorumcu, kitabın "akıllıca bir erudisyon ve mizah karışımı" olduğunu, sade ve esprili bir dille yazıldığını belirtir. Bu üslup sayesinde klasik oyun metinleri, günümüz okuyucusunun anlayacağı ve eğleneceği bir formata dönüştürülmüştür.

Chevalier’in plaj konsepti ise kitabın imajını belirginleştirir. Alfa Yayınları’nın tanıtım metni, okuyucuya “şezlonguna kurulup” Shakespeare’e yaklaşmasını öğütler. Hachette tanıtımında da “rahatça bir şezlonga oturun, ondan korkmayın” ifadeleri kullanılır. Bir okuyucu da kitabın “orijinal ve anlaşılır yaklaşımı” sayesinde, okuyucunun öğrenirken bile “şezlongunu terk etmesine gerek kalmadığını” belirtmiştir. Kısacası Chevalier, Shakespeare’i günümüz dünyasının popüler referansları ve tatil ortamının rahatlatıcı imajıyla buluşturarak, okurun klasiklerle kolayca bütünleşmesini sağlar. Mizah ve modern benzetmeler, tehlikeli kaderlerden cinsiyet rollerine kadar çeşitli konularda okuyucuya ilginç açılımlar sunar.

Modern Dünyada Shakespeare: Kültürde Yeri ve Medyadaki Etkisi

Shakespeare’in günümüz kültüründeki etkisi tartışılmaz bir derinliktedir. Bir biyografi kaynağına göre, ünlü İngiliz yazarın film, televizyon ve genel medyadaki etkisi tarif edilemeyecek kadar büyüktür. Shakespeare’in yarattığı çarpıcı anlatı ve unutulmaz replikler, zaman ve mekân aşarak modern hikâyelere ilham verir. Modern uyarlamalar ve esinlenmeler Shakespeare’in evrensel gücünü gösterir:

• Popüler Kültürde Uyarlamalar: Örneğin ünlü dizi Sons of Anarchy, büyük ölçüde Hamlet’ten esinlenmiştir; başkahraman Jax Teller, Hamlet gibi babasının intikamını almak ister ve aynı dizide Lady Macbeth benzeri bir karakter olarak Gemma öne çıkar.
• Sinema Uyarlamaları: The Lion King adlı Disney animasyonu, başlangıçta Afrika’da bir Bambi hikâyesi olarak tasarlanmışken, sonradan Hamlet’in büyük etkisiyle olgunlaşmıştır. Filmin orijinal sonuna bile Hamiton’dan alınmış “Good night, sweet prince” repliği eklenmiştir. Yine, 2001 yapımı 10 Things I Hate About You adlı lise romantik komedisi, The Taming of the Shrew’un modern bir yorumu olarak büyük başarı elde etmiştir. West Side Story müzikali de Romeo ve Juliet’in modern versiyonudur.
• Televizyon ve Diğer Medya: FOX kanalının Empire dizisi, açıkça Kral Lear’den esinlenmiştir; hasta bir müzik patronunun üç çocuğu arasındaki iktidar savaşı, Shakespeare’in kraliyet ailesi çekişmesini yansıtır. Bu örnekler müthiş bir çeşitlilik sunar: Shakespeare’in hikâyeleri arklı şekillerde işlense de özdeki dram, aşk ve hırs temaları korunaklıdır. Genel olarak, Shakespeare çalışmaları sinema ve dizilerde 400’ün üzerinde uyarlama sayısına ulaşmıştır ve pek çok senaryo ondan ilham almıştır.

Bu adaptasyonlar Shakespeare’in modern dünyadaki yerini göstermektedir. Shakespeare evrensel temaları sayesinde zamansız kabul edilir; varoluşsal sorgulamalarından mizaha, imparatorluk hikâyelerinden gençlik dramlarına kadar geniş bir yelpazede güncellenir. Örneğin bir kaynak, Shakespeare’in insan duygusu ve deneyimi anlayışının zaman aşımına uğramadığını ve bugüne kadar okuyucularla güçlü bir şekilde bağ kurduğunu belirtir.

Tiyatro, Felsefe ve Gündelik Hayat: Karakterler Üzerinden İnsan Doğası

Shakespeare’in karakterleri, sık sık insan doğasının temel sorularını sorgular ve felsefi derinlik taşır. Hamlet’in meşhur “Olmak ya da olmamak” monoloğu, yaşam ve ölüm üzerine varoluşsal sorgulamalar içerir. Oyundaki diğer karakterler de kendi ahlaki ikilemlerini yaşar: Ophelia aşk ve delilik, Claudius suçluluk ile kıskançlık arasında bocalar. Chevalier de eseri boyunca bu karakterler aracılığıyla insan ruhundaki ikilemleri vurgular.

Macbeth ve Lady Macbeth ise hırs ve suçluluk teması üzerinden incelenir. Örneğin Macbeth’in yükselişi güç hırsıyla, düşüşü ise pişmanlık ve suçlulukla karakterize edilir. Oyun sonunda öne çıkan tema, “iktidar ve onun yozlaştırıcı etkisidir”. Metindeki cadılar ve kan imgeleri aracılığıyla insanın karanlık yönü sorgulanır. Kral Lear’da da benzer şekilde güç ve aile ilişkileri irdelenir: Lear’ın çocuklarına yaklaşımı ve şehzade Edmund’un ihanetleri, otorite, delilik ve vicdan gibi kavramlar üzerinden tartışılır.

Othello örneğinde ise güven ve önyargı ön plana çıkar. Othello’nun zihnini kıskançlıkla dolduran Iago, insanın güvene ve kandırılmaya yatkınlığını açığa çıkarır. Eserde ırk da önemli bir rol oynar; farklı ırktan bir komutanın çevresindekilerin bakış açıları aracılığıyla ön yargılar eleştirilir.

Şiirsel bir tanımla Hachette de belirtmektedir ki Shakespeare komedi ile tragedyayı iç içe geçirmiş; bu sayede eserler “belirsizliklerle ve maske altındaki psikolojik gerçeklerle” okuyucuyu derin bir sorgulamaya çeker. Bu tarz anlatımlar Shakespeare’in tiyatrosunu felsefi bir alana taşır. Chevalier’in yorumlarında da sık sık günlük hayata dair benzetmelerle karakter analizi yapılır. Örneğin Juanito adlı bir okuyucu, Shakespeare’i ince ders kitaplarına gerek kalmadan esprili biçimde öğreten bu kitabı gülümseyerek okuduğunu belirtmiştir. Böylece yazar, Shakespeare’in karakterlerini kullanarak modern insanın kader, aşk, hırs ve ahlak arayışına ayna tutar.

Sonuç: Popüler Anlatıların Klasiklere Katkısı ve Chevalier’in Özgünlüğü

Eddy Chevalier’in Shakespeare Plajda kitabı, klasik eserleri popüler kitlelerle buluşturmada etkili bir örnek sunar. Bu tür popülerleştirilmiş anlatılar, zor algılanan edebi metinleri geniş okur kitlelerine taşır. Bir eleştirmen kitabı “hem pedagojik hem de parlak” bulduğunu belirterek, Chevalier’in sürprizlerle dolu üslubu sayesinde Shakespeare bilgisini tazelediğini vurgular. Başka bir eleştiri de eserin hem erişilebilir hem derinlikli olduğunu, karmaşık analizlerden uzak ama aydınlatıcı olduğunu ifade eder. Gerçekten de Shakespeare Plajda, Shakespeare üzerine birçok bilgi vererek okuyucuya tarihten edebi ilişkilere kadar geniş bir perspektif sunar.

Chevalier’in yaklaşımının özgünlüğü, geleneksel akademik üslupla popüler kültür arasında kurduğu köprüde yatar. İngilizceyi “latince ağırlıklı fakat bir o kadar da günlük” bir dille sunarken, okura Shakespeare’in ruhunu tanıtır. Yazısını mizah ve renkli mecazlarla örerken, eserin edebi derinliğini de korur. Sonuç olarak, bu eser klasik tiyatronun kendine özgü heyecanını herkes için ulaşılır kılar. Dolayısıyla popüler anlatılar, klasik eserlere yeni soluklar kazandırarak hem bilgiyi yaygınlaştırır hem de klasiklerin bugünkü okuyucu ve izleyiciler için anlamını canlı tutar. Chevalier’in plaj metaforlu anlatımı da bu sürecin ilgi çekici ve eğlenceli bir örneğini teşkil eder.

Kaynakça (APA)

• Chevalier, E. (2020). Shakespeare à la plage: Être ou ne pas être dans un transat. Dunod.
• Chevalier, E. (2025). Shakespeare Plajda: Şezlongda Olmak ya da Olmamak (A. Meral, Çev.). Alfa Yayınları. (Orijinal eser 2020’da yayımlandı.)
• Kitapyurdu.com. (2025). Shakespeare Plajda: Şezlongda Olmak ya da Olmamak [Kitap sayfası]. Erişim adresi: https://www.kitapyurdu.com/kupon/31460/KITAP/499018
• Alfa Yayınları. (2025). Shakespeare Plajda: Şezlongda Olmak Ya Da Olmamak [Tanıtım sayfası]. Erişim adresi: https://www.alfayayinlari.com/kitap.php?id=493573
• Mason, J. (t.y.). A Beginner’s Guide to Shakespeare’s Plays. Oxford Scholastica Academy. Erişim adresi: https://www.oxfordscholastica.com/blog/creative-writing-articles/a-beginners-guide-to-shakespeares-plays
• Shaw, G. (2024, 18 Ocak). Best Modern Shakespeare Adaptations to Stream. Business Insider. Erişim adresi: https://www.businessinsider.com/best-modern-shakespeare-adaptations-to-stream-2024-1
• Scanlon, C. (2024, 21 Ağustos). 10 Movies & TV Shows You Didn’t Know Were Based on Shakespeare. Biography.com. Erişim adresi: https://www.biography.com/movies-tv/g61501454/movies-and-shows-based-on-shakespeare
• CustomWriting Editorial Team. (t.y.). The Tempest Themes: Power, Magic, Colonization, & More. Erişim adresi: https://custom-writing.org/blog/the-tempest-themes