Kitabın Adı:

Homeros’la Bir Yaz 

Yazar             :

Sylvain Tesson 

Çevirmen:

İsmail Yerguz  

Sayfa:

224 

Cilt:

Ciltsiz 

Boyut:

12 X 20 

Son Baskı:

24 Kasım, 2025 

İlk Baskı:

24 Kasım, 2025 

Barkod:

9786253893637 

Kapak Tsr.:

Alper Zeki    

Editör:

Rana Öztarsu  

Kapak Türü:

Karton 

 

Yayın Dili:

Türkçe   

 

 

 

Orijinal Dili:

Fransızca

Orijinal Adı:

Un été avec Montaigne 

Sylvain Tesson’un Homeros’la Bir Yaz Üzerine Akademik İnceleme

Giriş: Tesson’un Eseri Yazma Amacı ve Homeros’un Yeniden Yorumlanması

Sylvain Tesson, ünlü gezi yazarı ve düşünür kimliğiyle Homeros epiklerine sıradışı bir yaklaşımla yönelmiştir. 2017 yazında France Inter radyo kanalı için klasik bir metin seçmesi istendiğinde Homeros’a odaklanmış; İlyada ve Odysseia’yı hem tarihî hem de kişisel bir bağlamda değerlendiren bir radyo serisi hazırlamış, bir yıl sonra bunu kitaba dönüştürmüştür. Bu süreçte Tesson, Homeros’u çocukluk tutkusu olmaktan çok uzak bulduğunu, ancak yeni bir bağlamda yeniden keşfetme ihtiyacı duyduğunu dile getirir.

Tesson’un önsözlerine yansıyan düşünceye göre Homeros’un metinleri, yaşamı kutsayan güçlü imgeler barındırır. Kitabın tanıtım metninde “İlyada ve Odysseia boyunca ışığın, dünyaya bağlılığın, hayvanlara ve ormanlara şefkatin – kısacası yaşamın yumuşaklığının – parıldadığı; dalga seslerinin müziğini işittiğimiz” yazılır. Tesson, Homeros’u okuduğumuzda dünyayı bambaşka bir gözle görmeye başladığımızı savunur. Bu bakımdan Homeros’u yeniden yorumlamak, onun antik mitolojik dokusunu günümüzü aydınlatacak biçimde ele almak demektir. Kendisinin belirttiği üzere, bu amaçla Un été avec Homère’u yazmak için Cyclades adalarından birinde yalnız bir kulübeye çekilmiş, “Ege ışığında, köpükte ve rüzgârda” inzivaya çekilmiştir. Bu çekilme, Tesson’un Homeros’u daha iyi anlamak için doğayla iç içe bir çalışma yürüttüğünü gösterir. Lawrence Durrell’den yaptığı alıntıyla “Peyzajımızın çocuklarıyız” ifadesini kullanması, doğa ile kurulan bu güçlü bağa gönderme yapar.

Sonuç olarak, Tesson’un Homeros’la Bir Yaz giriş bölümünde ortaya koyduğu amaç, Homeros’un epiklerini çocukluk bilgilerinin ötesinde, çağdaş bir ruhla yeniden okumaktır. Homeros’u yalnızca eski metin olarak değil, insanlık hâlâ taşıdığı ortak sorunlara –doğa, savaş, kader gibi– ayna tutan bir kaynak olarak görür. Bu yeniden yorumlama fikri, kitabın temelini oluşturur ve Tesson’un Homeros’u bugüne taşıma çabasının çıkış noktasını teşkil eder.

Homeros’un Eserlerine Genel Bakış

• İlyada: Homeros’a atfedilen 24 kitaplık destan, esas olarak Yunan kahramanı Aşil’in öfkesi etrafında şekillenir. Encyclopædia Britannica bu epik şiiri “Yunan kahramanı Aşil’in öfkesi” üzerine kurulmuş bir eser olarak tanımlar. Konusu Troya Savaşı olan İlyada, on yıl süren bu efsanevi çatışmanın son yılında geçer ve yaşanan kanlı savaşları, onur kavramını, kahramanların çatışmalarını ele alır. Troya Savaşı, erken Yunan ile Batı Anadolu’daki Troya halkı arasında MÖ 12.–13. yüzyıllarda geçtiği düşünülen efsanevi bir çatışmadır. Bu savaş, Yunan mitolojisinin ana olaylarından biri olup Homeros’un destanlarında ve diğer eski metinlerde detaylıca işlenmiştir. Efsaneye göre Paris’in Sparta Kralı Menelaus’un eşini kaçırmasıyla alevlenen savaş, Agamemnon’un önderliğindeki Yunan kuvvetinin Troya’ya seferiyle başlar ve on yıl süren kuşatmayla sonuçlanır.
• Odysseia: 24 kitaptan oluşan diğer destan ise İthaka Kralı Odysseus’un eve dönüş macerasını anlatır. Britannica’ya göre Odysseia, “epik bir şiir” olup ana konusu, Troya Savaşı’nın ardından kahraman Odysseus’un on yıl süren dönüş yolculuğudur. Eserin eylemi aslında Odysseus’un savaş sonrası evine dönme sürecinin son altı haftasını anlatır ancak arka plan, on yıllık deniz yolculuğu boyunca yaşanan maceralara dayanır. Odysseus’un kıvrak zekâsı ve dayanıklılığıyla üstesinden geldiği devlerle, deniz canavarlarıyla ve tanrıların tuzaklarıyla dolu engeller, destanın özünü oluşturur. En sonunda, İthaka’ya dönünce sadık köpeği ve dadısı tarafından tanınan Odysseus, o sırada kocasını bekleyen Penelope’ye evlenme teklif eden yamyam varisleri (suitors) cezalandırarak evinde düzeni yeniden kurar.

Bu iki destanın tematik ortak noktaları vardır: her ikisi de kahramanlık, onur, ölüm ve tanrı-etkileşimi gibi öğeleri işler. İlyada savaşın ve kahramanın gururunun, Odysseia ise eve dönüş (nostos), aile bağları ve zeka ögelerinin ön plana çıktığı destanlardır. Tarihsel bağlamı açısından, her iki eser de Homeros’un MÖ 8. yüzyılda şiirsel gelenekle bir araya getirip derlediği efsanelerdir. Ölüm ve şiddet temaları yanı sıra, ölümlülük bilincinin kahramanların davranışları üzerinde belirleyici etkisi vardıruh.edu. Her iki destan da, Homeros’un evrensel motifleri aracılığıyla antik çağın değerlerini taşımasının yanı sıra, insanlık tarihinin kadim sorularına ışık tutar.

Tesson’un Yorumları: Modern Bireyin Homeros’a Bakışı ve Antik Yunan Ruhu

Tesson’un Homeros’la Bir Yaz çalışması, Homeros metinlerini salt tarihsel belgeler olarak değil, aynı zamanda günümüz okuyucusuna seslenen evrensel anlatılar olarak ele alır. Yazar, destanları kendi perspektifiyle yorumlarken modern dünyaya dair atıflarla antik dönem izleri arasında köprü kurar. Örneğin, L’Express yazarı Mazarine Pingeot, Tesson’un analizlerini “daha Nietzscheci” olarak nitelendirir ve Homeros’un değer sistemi ile modern dünyanın değerlerini karşılaştırır. Pingeot’a göre Tesson, bugünün dijital çağını Homeros’un dünyasıyla kıyaslayarak Facebook’u adeta bir “Narsissos havuzu”na benzetir. Başka bir ifadeyle, Tesson teknolojinin insan psikolojisindeki yansımalarına Homeros’un mitolojik motifleriyle dikkat çeker.

Bu yorumların bir devamı olarak, Fransız akademisyen Zoé Petropoulou Tesson’un eserine ilişkin şunları belirtir: Tesson, hem Homeros’un yazılı eserlerini hem de onların geçtiği fiziksel çevreyi inceler; antik destanlarla günümüz meseleleri (örneğin modern savaşlar ve çevre sorunları) arasında karşılaştırmalar yapar. Petropoulou’ya göre Tesson, Homeros’un tanrılarını insani yönleriyle ele alır ve tanrı/insan ilişkisinin öğrettiklerini günümüze yansıtır. Yani Tesson, antik kahramanları ve tanrıları çağdaş bir bakış açısıyla canlandırırken, onları modern bireyin sorunlarını yansıtacak şekilde yorumlar.

Bu iki yorumdan çıkarılacak genel eğilim, Tesson’un Homeros’u okurken antik ile modernin süreklilik ve kopuş noktalarına odaklandığıdır. Tesson, Homeros’un “müziğini” bugünkü insanlık durumu ile birlikte sezer ve okura bu yansımanın peşine düşme imkânı tanır. Böylece Homeros’la Bir Yaz, Homeros’u eski bir metin olmaktan öte, hâlâ geçerliliğini koruyan insanî derslerin kaynağı olarak yeniden gündeme taşır.

Doğa, Yazgı ve İnsan: Homeros Anlatılarında İnsan-Doğa İlişkisi ve Kader Kavrayışı

Tesson, Homeros’u daha iyi içselleştirmek için Ege Denizi kıyısındaki bir adaya çekildiğini ifade eder ve “Ege ışığında, köpükte ve rüzgârda” yaşadığını not eder. Bu tutum, Homeros anlatılarında doğanın ne kadar merkezi olduğunu gösterir. İlyada ve Odysseia boyunca güneş ışığı, deniz yolculukları, ormanlar ve vadiler titizlikle betimlenir; doğa, insan macerasının ve duygularının arka planını oluşturur. Tesson’un çalışması da doğa betimlemelerini öne çıkarır; antik çağ okuyucusu gibi Tesson da “peyzajının çocuğu” olduğunun farkındadır.

Öte yandan Homeros metinlerinde kader (Moira) kavramı belirleyici bir tema olarak işlenir. Eski Yunan inancına göre kader, tanrılara bile boyun eğdiren mutlak bir gücü simgeler. Aslına bakılırsa Homeros’ta bu, hiçbir kahramanın tanrı olsa bile ölümlü olduğuna vurgu yapar. Modern analizlere göre Homeros epiklerinde yazgı, insanın sınırlarını belirler; bireyin özgürlüğü, önceden belirlenmiş kaderin kabul edilme biçiminde kendini gösterir. Kısaca, Homer anlatılarında doğa ve kader arasında doğrudan bir bağlantı vardır: Deniz ve doğa olayları çoğu zaman kahramanların yazgılarını simgeler. Tesson bu bağlamda, insanın doğa ile mücadelesinin ve ilahi kadere karşı duruşunun Homeros’un anlatılarındaki yansımalarını inceler.

Sonuç olarak, Homeros’la Bir Yazta doğa, insan yaşamının doğal parçası olarak tasvir edilir. Tesson, Homeros’un “hayat şarkısını” oluşturan bu doğal öğeleri okuyucuyla buluşturur ve modern insanın doğaya yabancılaşmasını eleştirir. Ayrıca, İlyada’da Hector veya Odysseus’un yüzleştiği felaketler gibi, yazgının kaçınılmazlığına dair Homeros’un vurgularını bugüne taşır. Böylece Homeros’un insan-doğa ve yazgı bakışı, Tesson aracılığıyla günümüz dünyasında yeniden önem kazanır.

Savaş, Kahramanlık ve Tanrılar: Homeros’un Epik Dünyasında Erdem, Şiddet ve İlahi Müdahale

• Kader ve Ölüm: Homeros destanlarında savaş her zaman kahramanlıkla iç içedir ancak bu kahramanlık kaçınılmaz bir son olan ölüm ile gölgelidir. Gregory Nagy’e göre İlyada ve Odysseia kahramanlarının yaşamı, ölüm bilinciyle yoğrulur; “ölümlülük kahraman hayatının özünü tanımlar”, zira bir gün öleceğini bilen insan, onur arayışını sürdürebilir. Sonuçta Homeros’un destanlarında tüm insanî sınavlar, savaşta yüreklice ölme sınavında doruğa ulaşır. Bu durum, savaşın dehşetini ve kahramanların bireysel trajedisini ortaya koyar.
• Tanrılar ve Müdahale: Homeros epiklerinde tanrılar olağanüstü güçlere sahiptir ve oyun kurucular olarak kahramanların işine karışırlar. Troya Savaşı’nı anlatan Trojan War maddesine göre, tanrılar taraflarını seçer ve kendi kahramanlarını desteklemek için savaşa doğrudan müdahale ederler. Örneğin Athena, Ares, Apollon gibi tanrılar savaş alanında kahramanları korur; hatta bazen silahlı çatışmalara fiilen katılırlar. Bu ilahi müdahaleler, epiklerde gerilimi artıran ve kahramanların yazgısını değiştiren önemli unsurlardır. Homeros dünyasında erdemli bir kahramanlık, hem insan becerisi hem de tanrıların takdiriyle şekillenir. Tesson da eserinde bu ilahi oyunun altını çizer; Tanrıların ve kahramanların birbirine ayna tuttuğu, erdem ve şiddet kavramlarının iç içe geçtiği bir destan evreni çizer.

Bu iki temel tema –insanî ölüm-kader gerilimi ve tanrılarla dolu bir dünyanın müdahaleleri– İlyada ve Odysseia’nın özünü oluşturur. Homeros’un epik dünyasında kahramanlık, bilgece kabul edilmiş bir yazgı içinde insanî özgürlük arayışıdır; şiddet ise hem insanın hem ilahîlerin hikmetine tabi bir güç olarak betimlenir. Tesson’un bu noktadaki katkısı, Homeros epiklerini modern vicdanın merceğinden okuyarak şiddetin, erdemin ve inancın zamanlar üstü ortak noktalarını ortaya çıkarmaktır.

Çağdaşlıkla Kurulan Diyalog: Antik ile Modernin Kesiştiği Alanlar

Tesson’un anlatısında antik ile modern arasında kurduğu diyalog, Homeros’un temalarını çağdaş yaşama taşımak üzerine kuruludur. Bu diyalogun belirgin örnekleri şunlardır:

• Çağdaş Savaş ve Şiddet: Tesson, Homeros’un savaş anlatılarını günümüz silahlı çatışmalarıyla karşılaştırarak yorumlar. Epiklerdeki kahramanlık ve şiddet sahnelerini ele alırken, modern savaşın acımasızlığını ve yıkıcı etkilerini çağrıştıracak şekilde analiz eder. Böylece Homeros’un evrensel insan hakları ve savaşın tahripkarlığına dair görüşleri günümüz değerleriyle paralel bir biçimde tartışılır.
• Doğa ve Ekoloji: Destanlardaki yoğun doğa betimlemeleri, günümüzdeki çevresel bilinçle ilişkilendirilir. Tesson, Homeros’un deniz, orman, dağ betimlemeleri üzerinden antik dönemin doğa saygısını vurgular; bu sayede günümüz dünyasının ekolojik krizleriyle epiklerin kadim mesajları arasında köprü kurar. Örneğin Homeros’un doğanın döngüselliğini ve doğayla iç içe geçmiş insan hayatını yüceltmesi, Tesson’un yorumunda çevreye duyulan ihtimamın evrenselliğini gösterir.
• Teknoloji ve Toplum: Tesson, antik mitolojideki kahraman ve tanrıların öykülerini günümüz teknolojik ortamıyla karşılaştırır. Homeros’un tanrılarının çelişkileri, günümüzün sosyal medya ve dijital dünyasındaki insan zaaflarıyla eşleştirilir. Örneğin L’Express’in vurguladığı gibi, Tesson Homeros’u Mark Zuckerberg’in dünyasıyla yan yana getirirken, insanları teknolojik bir “Narsissos havuzu”nda sergiler. Bu şekilde, Homeros’un insan-doğa-tanrı üçgenindeki draması, modern bireyin yalnızlık, kibir ve empati sorunlarıyla ilişkilendirilir.

Tüm bu kesişim noktalarında Tesson’un amacı, çağımızın kırılgan dünyasına Homeros’un ışığını tutmaktır. Eski anlatıların her bir teması –savaş, kahramanlık, doğa, kader– günümüzdeki muadilleriyle konuşur ve okuyucuya evrensel değerler üzerine düşünme imkanı tanır. Tesson’un eseri, Homeros’u eğitimsel bir metin olmaktan çıkartıp çağdaş hayatın tartışmalarına aktif bir katılımcı haline getirir.

Sonuç: Homeros’un Günümüzdeki Önemi ve Tesson’un Katkısı

Homeros destanları, binlerce yıldır süren etkisiyle insanlık kültürünün temel taşlarından biridir. Günümüzde Ilyada ve Odysseia, savaş, erdem, doğa ve kader gibi konularda zamansız içgörüler sunar. Tesson’un Homeros’la Bir Yaz çalışması, bu içgörüleri bugünün okuru için taze tutarak Homeros’un evrensel önemini vurgular. Eser, antik öykülerle modern yaşam arasındaki diyalogu besleyerek Homeros’un çağımızda da bir rehber olabileceğini gösterir.

Tesson’un kitabı yayımlandığında Fransız okuyucularından büyük ilgi görmüş; ilk baskısı on beş günde tükenmiş, toplamda yüzbinlerce kopya satılmıştır. Bu ticari başarı, Homeros’a olan merakın günümüzde de canlı olduğunu ortaya koyar. Akademik açıdan ise Tesson, klasik metinlere günlük yaşam tecrübelerini katmasıyla özgün bir katkı sunar. Kültürlerarası karşılaştırmaları ve kişisel gözlemleriyle Tesson, Homeros eserlerini sıradan bir analiz olmaktan çıkarıp, çağdaş düşüncenin parçası haline getirir.

Sonuç olarak, Homeros’un mitolojik destanları günümüz için hâlâ anlamlı dersler içerir. Savaşın yıkıcılığı, insan doğasının karmaşıklığı, doğaya bağlılığın önemi gibi temalar her çağda yankı bulur. Tesson da Homeros’u yeniden yorumlayarak bu temaların modern yaşamdaki yansımalarını gözler önüne serer. Böylece Homeros’la Bir Yaz, Homeros’un zamansız önemini bir kez daha kanıtlamış ve antik metinlerin bugünkü faydasını vurgulamış olur.

Kaynakça (APA):

• Bouchafra, İ. (2020, 11 Nisan). Sylvain Tesson, la grande odyssée. Le Quotidien.
• Encyclopædia Britannica. (2025). Iliad. Erişim adresi: Britannica (İnternet)
• Encyclopædia Britannica. (2025). Trojan War. Erişim adresi: Britannica (İnternet)
• Blumberg, N. (2025). Odyssey. Encyclopædia Britannica.
• Nagy, G. (n.d.). Heroes and the Homeric Iliad. (UNIVERSITY OF HOUSTON Yayını).
• Sui, M. (2023). The concept of fate in Homer's epic: An interdisciplinary perspective. ICLAHD 2023 Advances in Social Science, Education and Humanities Research (cilt 806, ss. 1–9). Atlantis Press.
• Tesson, S. (2018). Un été avec Homère. Paris: Éditions des Équateurs.
• Tesson, S. (2021). Homeros’la Bir Yaz (İ. Yergüz, çev.). Ankara: Alfa Yayınları.